Beata Czernik, Bożena Hoinkes

pobierz artykuł

Prawidłowe odżywianie jest podstawowym czynnikiem kształtującym zdrowie człowieka. Laktacja stanowi okres życia kobiety, w którym zmienia się zapotrzebowanie na składniki pokarmowe oraz możliwości uzupełniania niedoborów makro- i mikroelementów.
Zdrowa dieta dla matki karmiącej to dieta zróżnicowana, zrównoważona, naturalna, powinna zawierać składniki z różnych grup produktów.
Nie należy również zapominać, że w okresie laktacji wzrasta zapotrzebowanie na większość składników odżywczych. W szczególności należy zwrócić uwagę na: podaż energii, białka, kwasów tłuszczowych z rodziny omega-3, witaminy D i C, witamin z grupy B, kwasu foliowego, wapnia i żelaza. Nie można również zapomnieć o odpowiednim poziomie nawodnienia organizmu.

Należy zadbać o spożywanie pięciu posiłków dziennie (śniadanie, obiad, kolacja + 2 małe przekąski).

Ile dodatkowych kalorii?
Ilość kalorii, których potrzebuje kobieta w okresie karmienia piersią, zależna jest od jej masy tłuszczowej oraz stopnia aktywności. Doradza się matkom karmiącym, żeby spożywały około
500 dodatkowych kalorii dziennie (o 500 więcej niż przed ciążą), pochodzących z produktów o wysokiej wartości odżywczej. 500 kcal dostarczają:
• 2,5 garści orzechów włoskich (75g),
• 6 łyżek pestek dyni (90g ),
• Miseczka owsianki: szklanka mleka (250g), 6 łyżek płatków owsianych (60g), duży banan (150g bez skórki) 3 kanapki z szynką: 1,5 dużej grahamki (105g), masło (15g),
• 6 plasterków szynki z kurczaka (90g), 6 rzodkiewek, średni ogórek (po 100g).

Białko
Podaż w diecie należy zwiększyć o ok. 20 g/dobę. Najlepszym źródłem w diecie jest: nabiał (mleko, jogurty naturalne, kefir, maślanka, ser biały), kurczak, indyk, cielęcina, ryby, rośliny strączkowe (fasola, groch, soja). Te ostatnie mogą jednak okazać się przyczyną występowania u maleństwa wzdęć lub kolki, dlatego też należy je spożywać z umiarem.

Węglowodany
Zaleca się spożywanie węglowodanów złożonych, których źródłem jest: chleb żytni, razowy, grahamki, bułeczki z ziarnami, ryż brązowy, makarony razowe, kasze (jęczmienna, jaglana, gryczana), płatki owsiane. Należy unikać słodyczy, będących źródłem cukrów prostych oraz izomerów „trans”.

Tłuszcze
Rodzaj spożywanego tłuszczu ma wpływ na skład kwasów tłuszczowych w pokarmie. U kobiet karmiących występuje zwiększone zapotrzebowanie na niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT ) z rodziny omega-3. Kwasy te w organizmie dziecka biorą udział w intensywnym rozwoju układu nerwowego, budują mózg, biorą udział w rozwoju narządu wzroku (siatkówka) oraz wątroby, a także stymulują odporność organizmu, korzystnie wpływają na układ sercowo-naczyniowy, wpływają korzystnie na stan skóry i włosów, podnoszą odporność organizmu na infekcje, chronią przed niektórymi nowotworami, wykazują pozytywny wpływ na układ nerwowy.

Zalecane źródła kwasów omega-3, to:
• oleje roślinne (lniany, sojowy, rzepakowy),
• orzechy (głównie włoskie),
• ryby (zaleca się spożywanie 2-3 porcji tygodniowo: śledź, makrela, dorsz, flądra, halibut).
Należy jednak zachować ostrożność w spożywaniu ryb morskich ze względu na ryzyko zakażenia ich metalami ciężkimi (rtęć) oraz dioksynami, które kumulują się szczególnie w organizmach dużych ryb. Należy więc unikać mięsa miecznika, szczupaka, sandacza czy tuńczyka.

Wapń
Głównym źródłem tego pierwiastka są mleko i produkty mleczne oraz ciemnozielone warzywa
(kapusta, kapusta włoska, brokuły), rośliny strączkowe i suszone owoce. Zaspokojenie zapotrzebowania na wapń u kobiety w okresie laktacji można osiągnąć poprzez codzienne spożywanie 4 porcji mleka i produktów mlecznych. Jedna porcja odpowiada: 1 szklance mleka, 3/4 szklanki jogurtu, maślanki lub kefiru, 2 plasterkom sera żółtego i około 80 g półtłustego sera twarogowego.

Żelazo, kwas foliowy, witamina C, witamina D, witaminy z grupy B
Żelazo
– czerwone mięso, zielone warzywa (szpinak, boćwina, groszek zielony), pieczywo razowe (chleb żytni razowy, pumpernikiel), kasze gruboziarniste (jaglana, gryczana, jęczmienna), orzechy (głównie pistacje), owoce suszone (morele, figi, rodzynki), nasiona (pestki dyni, słonecznika, sezam)
Kwas foliowy
- zielone warzywa, kalafior, ziemniaki.
Witamina C
- owoce i warzywa (porzeczki, cytrusy, truskawki, papryka, natka pietruszki).
Witamina D
– tłuste ryby morskie (makrela, śledź, węgorz), jaja oraz ekspozycja na światło słoneczne.
Witaminy z grupy B
- pełnoziarniste produkty zbożowe, przetwory mleczne, mięso

Nawodnienie organizmu
Kobieta karmiąca powinna wypijać dziennie około 2,5-3 litrów płynów. Prawidłowe nawodnienie organizmu stanowi podstawę do produkcji odpowiedniej ilości mleka przez kobiety chcące karmić piersią.
Kobieta karmiąca piersią produkuje przeciętnie ok. 750 ml pokarmu dziennie, stąd wzrost zapotrzebowania na wodę w tej grupie o 800-1000 ml na dobę.
napoje zalecane :
- woda,
- mleko i napoje mleczne, będące również źródłem wapnia,
- soki warzywne (pomidorowy, marchwiowy) – będące również źródłem witamin i składników mineralnych,
- soki owocowe (pomarańczowy, z czarnej porzeczki – będące również źródłem witamina C,
- herbaty owocowe,
napoje niezalecane :
- alkohol,
- napoje zawierające kofeinę (kawa, mocna herbata – szczególnie czarna) – kofeina i teina pobudza oraz rozdrażnia niemowlę,
- napoje energetyzujące,
- napoje typu coca-cola,
- napoje gazowane,
- soki dodatkowo dosładzane.

Kolka i alergia...
Nie zaleca się diety eliminacyjnej w celu zapobiegania wystąpienia alergii u dziecka ani kobietom ciężarnym, ani karmiącym piersią. Należy pamiętać, że do mleka matki przenika smak i zapach spożywanych przez nią posiłków, przez co dziecko ma szansę je poznać i przygotować się w ten sposób do rozszerzania diety w II półroczu.
Należy pamiętać, iż najistotniejsze jest uważne obserwowanie dziecka – jeżeli po jakimś produkcie spożytym przez matkę występuje niepokój, kolka jelitowa, wysypka, to należy go chwilowo wyeliminować z diety matki.
W przypadku wystąpienia objawów nietolerancji lub alergii pokarmowej, jak np. zmiany skórne, biegunka, intensywna kolka jelitowa i inne, należy spróbować ocenić, jaki lub jakie produkty w diecie matki mogą przyczynić się do wywoływania ww objawów i wykluczyć te pokarmy z jej planu żywienia.

NIE NALEŻY JEDNAK ODSTAWIAĆ DZIECKA OD PIERSI!
W okresie laktacji bezwzględnie należy wyeliminować z diety:
- niepasteryzowane mleko, sery pleśniowe,
- surowe i niedopieczone mięso (tatar, krwisty befsztyk) i surowe wędliny (szynka parmeńska),
- surowe ryby i owoce morza (sushi, ostrygi),
- surowe jaja,
- grzyby,
- kolorowe napoje gazowane,
- ostre przyprawy,
- czosnek,
- słodycze i cukier,
- alkohol.
Bezwzględnie wystrzegać się spożywania żywności wysokoprzetworzonej (koncentratów zup, sosów, konserw) i fast foodów!

Regularna aktywność fizyczna–kluczem powrotu do formy i figury.

 

pobierz artykuł

Beata Czernik i Bożena Hoinkes

Prawidłowe odżywianie kobiety w okresie poprzedzającym ciążę oraz podczas ciąży ma duże znaczenie dla zapewnienia prawidłowego przebiegu ciąży, optymalnego rozwoju dziecka, dla jego zdrowia po urodzeniu, w pierwszych lata życia, a nawet w wieku dorosłym. Kobieta ciężarna musi dostosować swój sposób żywienia do obecnych potrzeb swoich i dziecka.

Jedz dla dwojga, nie za dwoje.

Zasady żywienia kobiet ciężarnych :

1. Dbaj o różnorodność spożywanych produktów
Mają one nie dopuścić do niedoborów pokarmowych, na które organizm kobiety podczas ciąży jest bardziej narażony. Należy spożywać 5-6 posiłków dziennie oraz unikać długich przerw między posiłkami, by stężenie glukozy we krwi podczas całej doby było bardziej wyrównane. Ma to szczególne znaczenie u kobiet mających skłonność do cukrzycy.

2. Dbaj o prawidłowy przyrost masy ciała
Podczas ciąży nie należy przybierać nadmiernie na wadze. Zapobiegając zbyt dużemu przyrostowi masy ciała podczas ciąży, można uniknąć cukrzycy ciążowej, nadmiernej wagi u noworodka i trudności podczas porodu.

3. Produkty zbożowe powinny być głównym źródłem kalorii
Produkty zbożowe, zwłaszcza z pełnego przemiału, są ważnym źródłem węglowodanów złożonych, które zapewniają energię mięśniom, są także żródłem białka, witaminy B1, niacyny, magnezu, żelaza, cynku i błonnika pokarmowego. Odpowiednie spożycie błonnika pokarmowewgo zapobiega zaparciom, który w tym okresie bywa częstym problemem. Zawartość tych składników jest 2-3 - krotnie większa w produktach z pełnego przemiału np. w razowym pieczywie, płatkach owsianych czy kaszy gryczanej niż w produktach oczyszczonych, czyli w jasnym pieczywie, drobnych kaszach.

4. Spożywaj produkty mleczne i nabiał
Mleko jest bogatym źródłem wapnia,wysokowartościowego białka oraz witamin B2 i B12. Wybieraj mleko i produkty mleczne chude, gdyż tłuszcz zawarty w tłustym mleku i jego przetworach ( tłuste jogurty, kefiry, sery) dostarcza zbyt dużej ilości kalorii i sprzyja rozwojowi miażdżycy tętnic. Sery żółte i topione mogą być spożywane tylko w niewielkich ilościach ponieważ zawierają dużą ilość tłuszczu. Nie powinnaś spożywać serów pleśniowych, typu brie i camembert, ponieważ można zakazić się bakterią zwaną listeria. Niektóre z nich produkowane są z niepasteryzowanego mleka.

5. Mięso spożywaj codziennie, ale z umiarem
W czasie ciąży powinnaś spożywać chude mięso, drób, wędliny i ryby. Dwa razy w tygodniu powinnaś spożywać ryby morskie. Zawierają one kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3, oraz duże ilości witaminy D, która poprawia przyswajanie wapnia. Witamina D powstaje również w skórze pod wpływem świetła słonecznego. Wskazane są więc częste spacery w słoneczne dni.

6. Spożywaj codziennie dużo warzyw i owoców
Ich znaczenie w żywieniu podczas ciąży jest ogromne. Należy wybierać te, które są najbardziej wartościowe. Nie wszystkie bowiem zawierają dużą ilość witamin. Warzywa i owoce najlepiej spożywaj na surowo, gdyż podczas gotowania tracą duże ilośći witamin, zwłaszcza witaminy C i folianów. Jeśli je gotujesz, to krótko i w małej ilości wody. Najlepszą formą przechowywania owoców i warzyw jest mrożenie.
Warzywa - zawierające witaminę C: natka pietruszki, papryka czerwona, zielona, brokuł, brukselka, kalafior, szpinak, kapusta biała, czerwona, włoska, pietruszka korzeń, szczypiorek, koperek, szczaw, boćwina - zawierające prowitaminę A (beta-karoten): marchew, natka pietruszki, szczaw, szpinak, szczypiorek, boćwina, papryka czerwona, dynia, koperek, sałata zielona zawierające foliany: szpinak, pietruszka korzeń, natka pietruszki, szparagi, brukselka, brokuł, fasolka szparagowa, buraki, sałata zielona, kapusta włoska, pekińska, biała, szczypiorek, kalafior, cukinia.
Owoce - są dobrym źródłem przede wszystkim witaminy C: porzeczki czarne, truskawki, poziomki, kiwi, pomarańcze, grejpfruty, porzeczki czerwone, białe, maliny, ponadto morele, melon, brzoskwinie zawierają znaczną ilość karotenoidów - kiwi, maliny, melon pomarańcze zawierają foliany - natomiast jabłka, aronia, truskawki, winogrona są bogatym źródłem flawonoidów Szczególnie wartościowe pod względem wartości odżywczej owoce to: maliny, poziomki, truskawki, pomarańcze, grejpfruty, porzeczki, agrest, kiwi, morele, jabłka, czarna porzeczka, winogrona. Witamina C ułatwia wchłanianie żelaza. Dlatego posiłki powinnaś planować tak, by każdy z nich zawierał warzywa i owoce bogate w tę witaminę. Część warzyw i owoców można zastąpić sokami: pomidorowy, marchwiowy, wielowarzywny, pomarańczowy, z aronii, czarnej porzeczki.

7. Ogranicz spożycie tłuszczów zwierzęcych
Powinnaś unikać tłuszczy zwierzęcych takich jak: smalec, słonina i boczek wędzony. Spożywaj tłuszcze roślinne takie jak: olej rzepakowy, sojowy, słonecznikowy, oliwę z oliwek. Przygotowując posiłki, unikaj pieczenia i smażenia w głębokim tłuszczu. Zalecane jest gotowanie w wodzie i na parze, duszenie, pieczenie w folii, w rękawie w piekarniku.

8. Zachowaj umiar w spożyciu cukru i słodyczy
Wykluczając słodycze ze swojej diety, łatwiej unikniesz nadmiernego przyrostu masy ciała. Większość gotowych wyrobów cukierniczych (ciast, ciasteczek, czekolady, batoników, krakersów) zawiera spore ilości niekorzystnych podczas ciąży izomerów trans kwasów tłuszczowych. Jeśli decydujesz się na deser, powinnaś wybrać taki, w którym jest mało niezdrowego rodzaju tłuszczu. Można zjeść budyń, galaretkę, kisiel, sałatkę owocową lub orzechy. Orzechy zawierają dużą ilość witaminy E, NNKT (niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe), potasu, magnezu, błonnika.

9. Ogranicz spożycie soli
Zbyt duże spożycie soli może sprzyjać nadciśnieniu ciążowemu oraz obrzękom. Dlatego należy unikać dosalania potraw. Należy używać soli jodowanej, ponieważ jest źródłem jodu, pierwiastka niezbędnego dla prawidłowego rozwoju płodu.

10. Pij wystarczającą ilość wody
Dziennie powinnaś spożywać około 2 - 2,5 litra płynów. Duże znaczenie ma nie tylko ilość, ale także rodzaj wypijanych napojów. Unikaj słodzenia napojów. Pragnienie można gasić niegazowaną wodą mineralną, sokiem warzywnym lub owocowym,a także chudym mlekiem. Unikaj słodkich napojów typu cola (zawiera kofeinę), sprite, fanta i oranżada.

11. Zrezygnuj z alkoholu, palenia papierosów, ogranicz spożycie kawy naturalnej i mocnej herbaty
Alkohol - nie powinnaś pić żadnych napojów alkoholowych, nawet sporadyczne picie alkoholu podczas ciąży sprzyja wadom rozwojowym płodu, a także komplikacjom podczas ciąży i porodu.
Kawa i mocna herbata - podczas ciąży powinnaś pić słabą herbatę, gdyż mocna herbata zawiera teinę. Duże spożycie teiny i kofeiny może zaburzyć prawidłowy przebieg ciąży. Unikaj picia kawy i mocnej herbaty. Powinnaś się ograniczyć do wypicia jednej słabej kawy dziennie.
Papierosy - całkowicie zaprzestań palenia papierosów w czasie ciąży.

pobierz artykuł


Beata Czernik, Bożena Hoinkes

Wraz z wiekiem w organizmie pojawiają się zmiany, które dotyczą praktycznie wszystkich narządów i układów. Powodują one nie tylko gorsze samopoczucie, ale też gorsze funkcjonowanie, mniejszą odporność, zwiększoną podatność na choroby i urazy oraz spowolnienie procesu przemiany materii. Po sześćdziesiątce systematycznie spada też zawartość wody w organizmie, co jest przyczyną m.in. coraz słabszej kondycji skóry. Ponieważ osoby w wieku podeszłym często słabiej odczuwają pragnienie, dużo szybciej dochodzi u nich do zagrażającego życiu odwodnienia. Ludzie starsi powinni pić co najmniej 2 l płynów dziennie w postaci wody mineralnej niegazowanej, słabej herbaty, rozcieńczonych soków owocowych (bez dodatku cukru) lub warzywnych.

Podstawowym błędem żywieniowym popełnianym przez osoby starsze jest zjadanie nadmiernej ilości tłuszczów, głównie pochodzenia zwierzęcego, oraz węglowodanów prostych kosztem błonnika. Dieta osób starszych jest zbyt uboga w warzywa, owoce, orzechy. Z wiekiem rośnie zapotrzebowanie na białko (najlepiej pochodzące z chudego mięsa, ryb i produktów mlecznych). Organizm osoby starszej potrzebuje tyle samo składników odżywczych, ale mniej energii, ponieważ spada metabolizm. Ponieważ osoba starsza jest z reguły mniej aktywna rośnie zapas tłuszczu w organizmie. Powinna ona spożywać o 20-30% mniej kaloryczne posiłki. Mimo iż liczba kalorii musi być mniejsza, zawartość witamin i składników mineralnych nie zmienia się, a w pewnych przypadkach (wapń) może zwiększyć się.

Szczególnie cenne dla seniora z produktów zbożowych są kasze gruboziarniste (gryczana, jaglana), pieczywo razowe, mąki i makarony brązowe, płatki owsiane. Wszystkie one są nie tylko bogatym źródłem błonnika pokarmowego, ale również witamin z grupy B i wielu minerałów (m.in. magnezu usprawniającego pracę mózgu i ułatwiającego koncentrację).
Warzywa podobnie jak produkty zbożowe, są doskonałym źródłem błonnika, witamin i składników mineralnych (m.in.potasu, który ma właściwości obniżające ciśnienie krwi). Dodatkową zaletą warzyw jest to, że zawierają znaczne ilości różnego rodzaju antyoksydantów opóźniających procesy starzenia.
Owoce zalecane są dojrzałe i miękkie - są bardziej soczyste i łatwiej strawne. Zamiast owoców można pić naturalne soki owocowe (bez dodatku cukru).
Produkty mleczne (mleko, jogurty, maślanki, kefiry, twarogi) są bogatym źródłem wapnia, witamin i łatwo przyswajalnego, pełnowartościowego białka. W codziennej diecie powinny się znaleźć przynajmniej 3 porcje tych produktów. Od czasu do czasu twaróg można zastąpić serem topionym czy żółtym. Jednak nie powinno się to stać nawykiem, gdyż zarówno sery żółte jak i sery do smarowania są produktami bogatymi w sód i fosforany, które utrudniają wchłanianie wapnia.
Mięso, wędliny, ryby, jajka pomimo że wszystkie są źródłem pełnowartościowego białka, nie są sobie równoważne. Tłuste wędliny, mielonki, podroby są produktami, których starsze osoby powinny unikać lub całkowicie wyeliminować. Ich miejsce powinien zająć drób (bez skóry), chuda wieprzowina, wołowina, ryby (co najmniej 2 razy w tygodniu). Należy również spożywać soję, która zawiera komplet aminokwasów, mikro- i makroelementów oraz fitoestrogeny. Grupę produktów bogato białkowych zamykają jajka. Ze względu na cholesterol nie należy jeść więcej niż 2-3 sztuki tygodniowo.
Miód ma właściwości odtruwające - eliminuje z organizmu, ołów i inne metale ciężkie. W miodzie stwierdzono obecność wielu pierwiastków i witamin cennych dla ludzkiego organizmu, takich jak : wapń, żelazo, magnez, fosfor, potas, mangan, witaminę A, B2, B6, B12, kwas foliowy, pantotenowy, biotynę. Ma również właściwości ogólnie wzmacniające, regenerujące i uodparniające. Miód stosuje się jako naturalny antybiotyk, który wspomaga hamowanie rozwoju niepożądanych bakterii w naszym organizmie. Miód wzmacnia serce, koi nerwy a także przyspiesza proces gojenia się ran.
Wino czerwone zwalcza wolne rodniki, chroni przed miażdżycą i zawałem serca. Wywiera korzystny wpływ na układ krwionośny i serce. Należy wypijać kieliszek czerwonego wina do obiadu, jeśli chcesz mieć zdrowe serce, jasny umysł i zachować młodość jak najdłużej.

Poważnym zagrożeniem jest u osób starszych niedożywienie.
Niedożywienie oznacza w dużym skrócie coraz słabsze ciało i zanik masy mięśniowej!!!

Seniorzy nie powinni rezygnować z aktywności fizycznej. Umiarkowana i dostosowana do możliwości, ale jednocześnie jak najczęstsza, nie tylko usprawni metabolizm, wpłynie korzystnie na odporność, wydolność fizyczną, lecz także na stawy i kości. Regularna aktywność zmniejsza ryzyko złamań osteoporotycznych .

Witaminy i pierwiastki potrzebne od zaraz

Wiele starszych osób ma niedobory pierwiastków i witamin. Po 60. roku życia ograniczają spożycie wapnia, który nie wystarcza, by pokryć potrzeby organizmu. Z wiekiem spada jego wchłanianie, więc aby zaspokoić potrzeby organizmu, trzeba jeść go więcej niż wcześniej. Jeśli tego nie zrobimy, ciało zacznie kraść wapń z kości. Ubytek masy kostnej zaczyna się już po czterdziestce. U kobiet proces ten przyśpiesza się w pierwszej dekadzie od menopauzy. Należy wprowadzić do diety modyfikacje – jogurt powinien gościć na stole codziennie.
Również wiele starszych osób ma też niedobór żelaza.
Brakuje im również cynku, co m.in. powoduje spadek funkcji układu odpornościowego i gorsze gojenie się ran.
Występują też braki magnezu, miedzi, potasu.
Jeśli chodzi o witaminy, to w starszym wieku szczególnie wzrasta zapotrzebowanie na witaminę D - już w wieku 51-65 lat. Z wiekiem zmniejsza się metabolizm tej witaminy w wątrobie i nerkach. Mniejsze jest też wytwarzanie witaminy D w skórze po nasłonecznieniu. Poziom witaminy B6 spada nam już po 50. roku życia. Podobnie witamin B2 i B12, kwasu foliowego. Należy to uzupełnić najlepiej dietą, czasem wspomagając się suplementami. Wraz z wiekiem pogarsza się wzrok. Korzystnie na wzrok wpływa witamina A, która jednocześnie wzmocni skórę, włosy i paznokcie. Regularnie przyjmuj luteinę.
Podstawowym źródłem energii w żywieniu powinny być węglowodany złożone, natomiast cukry proste należy ograniczyć. Energia z tłuszczu powinna stanowić tylko 25 – 30%. Białko powinno pełnić funkcje budulcowe. Bardzo ważny w diecie jest błonnik. Należy jeść pieczywo pełnoziarniste, kasze (gryczaną, jęczmienną), brązowy ryż, makarony z razowej mąki. Ponadto należy spożywać produkty mleczne (najlepiej fermentowane), chude mięso i wędliny, ryby, tłuszcze i oleje roślinne, dużo warzyw i owoców. Żegnamy frytki, golonkę i ciasteczka.

Gdzie znajdziemy potrzebne nam witaminy i pierwiastki ?
Witamina A : tran, wątróbka, pełnotłuste mleko, jogurt, masło, ser, śmietana, żółtka jaj, margaryny wzbogacone w tę witaminę, marchew, boćwina, jarmuż, natka pietruszki, szczaw, szpinak, morele suszone.
Witamina B6 : drożdże, kiełki pszenicy, otręby pszenne, nasiona roślin strączkowych, orzechy, mięso (wieprzowina), mleko, jajka, miód naturalny.
Witamina B2 : mleko i przetwory mleczne, jajka, produkty zbożowe gruboziarniste, drożdże, wątróbka (każda), cielęcina, suche nasiona roślin, miód naturalny.
Witamina B12 : wątróbka, mięso wołowe i królicze, mleko i jego przetwory, żółtka jajek, ryby morskie. W witaminę B12 wzbogacane są niektóre soki i napoje owocowe, kisiele, płatki śniadaniowe.
Witamina C : boćwina, brokuły, chrzan, jarmuż, kalafior, kalarepa, kapusty (także kiszona), papryka, natka pietruszki, pomidory, rzepa, koperek, szczaw, szpinak, agrest, cytryny, jeżyny, kiwi, maliny, mandarynki, pomarańcze, porzeczki, truskawki, żurawina, owoce dzikiej róży.
Witamina D : trudno ją zjeść, bo w produktach spożywczych jest jej mało. Jednak występuje w jajkach, maśle, serach, mleku, tranie, drożdżach, grzybach (pieczarki). Ważne jest , by w słoneczny dzień co najmniej 30 minut przebywać na powietrzu.
Witamina E : oleje roślinne, kiełki i zarodki pszenicy, produkty zbożowe gruboziarniste, natka pietruszki, szpinak, sałata, kukurydza, żółtka jaj, mleko i jego przetwory.
Kwas foliowy : warzywa liściaste (sałata, szpinak, jarmuż, natka pietruszki), brokuły, owoce cytrusowe, drożdże, wątróbka, pełne ziarna zbóż, kefir, żółte sery, rośliny strączkowe, miód naturalny.
Wapń : mleko i przetwory mleczne, przetwory rybne zawierające szkielety rybne (sardynki, szprotki), jajka, pieczywo i kasze gruboziarniste, suche nasiona roślin strączkowych, kakao, orzechy, jarmuż, miód naturalny.
Magnez : warzywa liściaste, kiełki zbóż, otręby, produkty zbożowe z pełnego przemiału, nasiona roślin strączkowych, kukurydza, banany, orzechy, migdały oraz mleko (w mniejszych ilościach)
Cynk : mięso, mleko i jego przetwory, produkty zbożowe pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych, jajka.
Potas : suche nasiona roślin strączkowych, ziemniaki, buraki, boćwina, brukselka, brokuły, jarmuż, kapusta włoska, czosnek, chrzan, marchew, natka pietruszki, seler, szczaw, szparagi, pomidory, awokado, banany, melon, porzeczki, kiwi, owoce suszone, migdały, orzechy, wiórki kokosowe, pestki dyni, nasiona słonecznika, mak niebieski, pieczywo razowe, kasza gryczana, mleko w proszku, zagęszczone, miód naturalny.
Żelazo : wątróbka, serce, drób, ryby, żółtka jajek, pełne ziarna zbóż, otręby, zarodki pszenne, nasiona roślin strączkowych, szpinak, natka pietruszki, szczaw, boćwina, bób, groszek zielony, jarmuż, buraki, suszone owoce, miód naturalny.

 

 

pobierz artykuł

ŻYWIENIE W DIECIE BEZGLUTENOWEJ

Beata Czernik

Dieta powinna być eliminacyjna, której zadaniem jest dostarczenie pełnowartościowych potraw z wyłączeniem z diety białka roślinnego tj. glutenu zawartego w zbożach i produktach pochodnych. O całkowitej kaloryczności ok. 2000 kcal na dobę. Stosuje się dietę bezglutenową . Stosowanie diety jest uzasadnione w przypadkach nietolerancji glutenu ze względu na   brak możliwości przetworzenia przez organizm i występowanie objawów chorobowych. Dieta powinna być zbilansowana , urozmaicona , uwzględniająca produkty pochodzące z różnych grup żywności oraz dobrze akceptowana.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 4-5 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne.

Technologia produkcji potraw może obejmować dowolne termiczne procesy technologiczne : smażenie, pieczenie, duszenie, gotowanie, gotowanie na parze.

Spożywane produkty nie mogą zawierać glutenu. Do produktów zawierających gluten należą przede wszystkim środki spożywcze wyprodukowane na bazie surowców zbożowych,pochodzących z pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa, takie jak : bułki, chleb pszenny, pszenno-żytni, żytni, razowy, pieczywo chrupkie, pumpernikiel, a także kasze ( manna, jęczmienna, perłowa, pęczak ), makarony, płatki owsiane, otręby i kiełki z tych zbóż.

Zupy, sosy i potrawy podprawia się zasmażkami lub zawiesinami z wody i mąki bezglutenowej ( kukurydzianej, ziemniaczanej, ryżowej, gryczanej, z amarantusa, sojowej , cieciorki, tapioki ).

Warzywa i owoce ( wszystkie gatunki ) mogą być spożywane w postaci świeżej , surowej , mrożonej, konserwowanej, w postaci sałatek, surówek.

Wybierając produkty należy dokładnie czytać informacje o składzie na opakowaniu. Szczególną ostrożność należy zachować przy wybieraniu koncentratów, konserw, półproduktów, dań gotowych, gdyż one często zawierają gluten.

Należy szukać takie produkty bezglutenowe, które są oznakowane symbolem graficznym np. znak przekreślonego kłosa .

W przetwory mięsne, takie jak wędliny, szynki, kiełbasy, najlepiej zaopatrywać się u znanych producentów, którzy nie dodają surowców zawierających gluten. Najlepiej wytwarzać je samemu ze świeżego mięsa w domowych warunkach.

Dietę warto też wzbogacić w suszone owoce, orzechy, ziarna słonecznika, sezamu czy pestki dyni, które dostaczają błonnika pokarmowego, a także składników mineralnych i witamin.

Potrawy należy przyprawiać solą, pieprzem, chili, ziołami, sokiem z cytryny, cynamonem, gałką muszkatołową.

Przykładowe jadłospisy  

ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

bawarka, chleb kukurydziany, masło, ser biały z rzodkiewką,

sałata zielona

koperkowa z ziemn., bitki wołowe , ćwikła , kasza gryczana, kompot

budyń śmietank.

z sokiem z owoców leśnych

herbata, pieczywo ryżowe, masło, schab wędzony domowy, pomidor

herbata z cytryną,bułka gryczna, masło, pasta z awokado z czosnkiem, papryka czerwona

ryżowa, udko z kurcz. piecz.,

surówka z białej kapusty, ziemniaki, kompot

sałatka owocowa

(banan,arbuz,kiwi,

żurawina)

herbata zielona, piecz.chrupkie kukurydz.,masło, pasta mięsna

z jarzynami

mleko, bułka sojowa, masło, miód naturalny

barszcz z ziemn., wieprzow. dusz., makaron z mąki kukur.

warzywa z wody , kompot

biszkopt (z mąki

ziemniacz.), mus

jabłkowy

herbata owoc.,pieczywo ryżowe, masło, baleron wędzony domowy,

sałatka z pomidora i ogórka kisz.

bawarka, chleb grycz., masło, pasta z twarogu i tuńczyka,

ogórek zielony

kalafiorowa z ziemniakami, placek z cukini   po węgiersku, mizeria, kompot

kisiel z truskawkami

herbata z cytr.,chleb kukurydz., masło, klops wieprzowy, sałata lodowa

herbata owoc.,bułka gryczana,

masło, jajecznica ze szczyp.,

papryka żółta

pomidor.z ryżem, rolada z piersi z kurcz.,sałatka z kap.

czerw.,kluski śląskie,kompot

kefir z owocami suszonymi, banan

herbata, ryż z jabłkami ,tłuszczem

i cukrem

herbata, musli z płatków kukurydzianych na mleku

zupa krem z dyni z upraż. pestkami ,gołąbki z mięsem, sos pieczarkowy, kompot

ciastka bezgluten.,

sok marchwiowo-

jabłkowy

herbata ziel.,bułka gryczana,

masło, polędwica domowa,

sałatka jarzynowa

mleko, chałka sojowa, masło, powidła śliwkowe

krupnik z kaszą grycz., ryba po grecku w jarzynach,

ziemniaki, kompot

galaretka owocowa z malinami

herbata z cytryną, omlet z mąki

kukurydzianej ze szpinakiem,

sałata rzymska, pomidorki koktajl.

                                         Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w diecie bezglutenowej

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

mleko świeże, w proszku, skondensowane,bawarka,

śmietana, kefir, maślanka, jogurt naturalny, herbata, herbaty owocowe, ziołowe, kawa naturalna, soki, wody mineralne, kompoty, napary z ziół

napoje czekoladowe, kawa zbożowa, kakao owsiane, napoje ze słodem z jęczmienia lub innych zbóż zawierających gluten, jogurty owocowe, maślanki owocowe, piwo

produkty

zbożowe

zboża naturalnie niezawierające gluten : ryż biały, dzikii brązowy, kukurydza, gryka, proso, amarantus, teff, soja, sorgo, quinoa, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych ( kasza jaglana z prosa, gryczana, sojowa ), płatki ryżowe,skrobia kukurydz., ryżowa, z tapioki, gotowe mieszanki mączne bezglutenowe,pieczywo i makarony z mąk bezglut., kaszki dla dzieci ryżowe i kukurydziane, chrupki kukurydziane, popcorn, bułka tarta bezglutenowa

pszenica, pszenżyto, jęczmień, żyto, zwykły owies, mąka pszenna, żytnia, jęczmienna,

płatki pszenne, jęczmienne, żytnie, owsiane,

kasza manna, jęczmienna ( pęczak, perłowa,

mazurska ), kuskus, kasze owsiane, kaszki

błyskawiczne zbożowe, mleczno-zbożowe,

makaron pszenny, żytni, pierogi, pyzy, kopytka,

naleśniki, pieczywo - każde, które nie jest oznaczone jako bezglutenowe ( chleb biały, razowy, bułki, bagietki, maca, pumpernikiel,

pieczywo chrupkie, precle), cukiernicze pieczywo suche (herbatniki, ciastka, wafle,

biszkopty, pierniki, suchary, paluszki itp.),

ciasta, ciastka, drożdżówki, pizza, bułka tarta

dodatki do pieczywa

nieprzetworzony ser biały, żółty, wędliny, kiełbasy, szynki (wytwarzane w domowych warunkach), jajka, pasty z jaj, pasty mięsne, jarzynowe, musy, dżemy, marmolady, powidła, miód naturalny

serki topione, tanie sery żółte ( tzw. wyroby seropodobne ), gotowe sery białe do serników,

sery z niebieską pleśnią, kiełbasy, wędliny ( także te wysokogatunkowe np. polędwica, szynka),wędliny podrob.( pasztetowa, pasztet ),

salceson, parówki, konserwy rybne i mięsne

tłuszcze

masło,margaryna,smalec,boczek i słonina wędzona

domowa, olej roślinny, oliwa z oliwek

olej z kiełków pszenicy

zupy i sosy

domowe zupy i sosy ze świeżych i mrożonych warzyw z dozwolonych produktów

zupy w proszku ( instant ), kostki bulionowe,

zupy i sosy zaprawiane mąką,zupy z makaron.,

z lanym ciastem, żurek, barszcz biały

dodatki do zup

ryż biały, brązowy i dziki, kasza jaglana, gryczana,

ziemniaki, suche nasiona roślin strączkowych

kasza manna, jęczmienna, lane ciasto, grzanki, kluski francuskie, kluski kładzione, makarony

mięso, drób, ryby

świeże nieprzetworzone mięso, ryby, owoce morza,

drób

budynie mięsne,pulpety mięsne,kotlety mielone, zrazy,kaszanka, hamburgery, panierki do mięs

i ryb, oraz potrawy panierowane

potrawy półmięsne

i bezmięsne

risotto z mięsem, z warzywami, gołąbki, potrawy na bazie mąk bezglutenowych : łazanki z kapustą, bigos, fasolka po bretońsku, naleśniki, makaron z serem, kluski śląskie, ryż z jabłkami, omlety

wszystkie potrawy półmięsne i bezmięsne na

bazie mąk zawierających gluten

warzywa

i przetwory

z warzyw

wszystkie warzywa świeże, mrożone, w postaci sałatek, surówek, kiszone, konserwowane ( bez dodatków ), strączkowe ( soczewica, groch, fasola, cieciorka ), ziemniaki        

warzywa smażone, panierowane, sałatki z majonezem i dresingami o nieznanym składzie,

przeciery pomidorowe , niektóre fasole w puszkach, marynaty

owoce

wszystkie owoce : świeże, mrożone, w postaci

sałatek, konserwowane,

wsady owocowe

cukier,

słodycze,

desery

cukier, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniacz., galaretki owocowe, bezy, landrynki, kompoty, ciasta

i ciastka przygotowane z dozwolonych produktów,

ciastka i ciasta gotowe bezglutenowe

czekolady, batony, nadziewane cukierki, żelki,

wafle, gumy do żucia, gotowe budynie ( mogą

zawierać mąkę pszenną ), lody, ciasta i ciastka przygotowane z dodatkiem   niedozwolonych zbóż , z niedozwolonym proszkiem do piecz., cukier waniliowy, słód jęczmienny, chipsy

przyprawy

sól, pieprz, chili, ocet winny, jabłkowy, sok z cytryny, zielona pietruszka, zielony koperek, szczypiorek, majeranek, zioła, cynamon, gałka muszkatołowa

vegeta, papryka słodka, keczup, musztarda,

majonez, mieszanki przyprawowe, sosy w

proszku,gotowe dipy,sosy sojowe, pomidorowe,

curry, dresingi, kwasek cytrynowy

inne

proszek do piecz.bezglutenowy, soda spożywcza,

drożdże

zwykły proszek do piecz., opłatki świąteczne, preparaty do odchudzania, niektóre leki i preparaty wielowitaminowe, niektóre aromaty

pobierz artykuł
                                                                      

Beata Czernik

Dieta bezpurynowa jest stosowana u pacjentów z dną moczanową. Dieta powinna być lekkostrawna, w której maksymalnemu ograniczeniu ulegają produkty o wysokiej zawartości związków purynowych. Całkowita kaloryczność powinna wynosić ok. 2000 kcal na dobę. Dieta powinna dostarczać odpowiedniej ilości białka, tłuszczu, węglowodanów, witamin i składników mineralnych . Powinna być bogata w węglowodany , które wzmagają   wydalanie moczanów   z moczem, natomiast uboga w tłuszcze, które powodują wchłanianie zwrotne moczanów do organizmu.

ZALECENIA I UWAGI

Jedz regularnie. Posiłki spożywaj 4-5 razy dziennie, małe objętościowo o stałych porach. Potrawy nie powinny być zbyt gorące ani zbyt zimne. Ostatni posiłek powinien być spożyty 3-4 godziny przed snem, ponieważ w nocy w czasie snu zwiększa się ilość zatrzymanego w organizmie kwasu moczowego.

Stosuje się potrawy gotowane w wodzie i na parze. Zupy i sosy sporządza się na wywarach warzywnych. Potrawy podprawia się zawiesinami z wody i mąki. Zabrania się używania zasmażek . Zakazane jest spożywanie rosołów i wywarów z kości.

Mięso podaje się tylko gotowane w dużej ilości wody . Zabrania się spożywania potraw smażonych , pieczonych i duszonych .

Do pokarmów bogatych w związki purynowe należą : wyciągi z mięsa, dziczyzna, podroby, sardynki, śledzie, kakao, czekolada, mocna herbata, czekolada. Nieco mniej tych związków zawierają : groch, fasola, bób, soczewica, szpinak     i grzyby.

Zaleca się spożywanie węglowodanów złożonych pochodzących z takich produktów jak : pieczywo jasne i ciemne, makarony i kasze jasne i ciemne, ryże, ziemniaki, warzywa i owoce.

Należy ograniczyć spożycie mięsa ,podrobów, ryb. Całkowicie wykluczyć wszystkie rodzaje wędlin i konserw. Zawierają duże ilości związków purynowych.

Tłuszcze stosuje się w ograniczonych ilościach (masło, oliwa z oliwek, oleje , margaryny miękkie, śmietankę). Zabrania się natomiast spożywania takich tłuszczów jak : smalec , sadło , słonina , boczek wędzony.

Warzywa i owoce można spożywać na surowo. Podawać zarówno w postaci gotowanej, jak i w postaci surówek.

Potrawy należy przyprawiać kwaskiem cytrynowym, sokiem z cytryny, zieloną pietruszką, zielonym koperkiem, majerankiem, cynamonem, wanilią. Należy ograniczyć sól, vegetę, a wykluczyć pieprz, ocet, musztardę.

Całkowicie zrezygnuj z alkoholu i palenia tytoniu.

Przykładowe jadłospisy  

ŚNIADANIE

II ŚNIADANIE

OBIAD

PODWIECZOREK

KOLACJA

mleko , rogal, masło, miód naturalny

kisiel owocowy

dyniowa z grzankami,

dorsz w jarzynach po grecku, ziemniaki

jabłko

herbata owocowa , graham, masło, twarożek ze szczypiorkiem

kawa zboż. z ml.,masło, razowy, jajko / miękko

jogurt owocowy

pomidorowa z ryżem,

kluski na parze z sosem truskawkowym

biszkopty

herbata, bułka, masło,

pasta z tuńczyka (w sosie

własnym)

bawarka, bułka grahamka sał. z sałaty ziel.,awokado

pomidora i feta z sosem

winegrette

budyń waniliowy

jarzynowa z makar.,

kotlet z jaj , ćwikła ,

ziemniaki

koktajl owocowy

herbata z cytryną , ryż

z jabłkami , masłem , cukrem i cynamonem

kawa zboż. z ml., chleb,

masło, ser twarogowy z rzodkiewką

musli z bakaliami na mleku

barszcz z ziemniakami

gołąbki z kapustą,

sos pomidorowy

sok pomarańczowy

naturalny

herbata owocowa, bułka z dynią, masło , ser żółty ,

pomidor

bawarka, chleb razowy,

masło, jajecznica, sałata

zielona

keks biszkoptowy

krupnik, kotlety ziemniaczane, sos koperkowy ,surówka       z kapusty kiszonej

galaretka wiśniowa

herbata z cytr., bułka ,

masło , pasta warzywna

kawa zboż z ml., bułka , masło, sałatka z pomidora

pomarańcza

koperkowa z ziemn.,

udko gotow. 1/2 szt., ryż,mizeria z jogurtem

sok marchewki

herbata owocowa, pierogi ruskie z cebulką

kawa zboż. z ml, graham,

masło, powidła

jogurt naturalny

ryżowa, jajko sadzone,

kasza gryczana, sałata lodowa z sosem winegrette

sałatka owocowa

herbata zielona, graham

z ziarnami , masło , pasta z mięsa i warzyw

                                        Produkty i potrawy wskazane i przeciwskazane w dnie moczanowej

PRODUKTY I POTRAWY

ZALECANE

PRZECIWSKAZANE

napoje

mleko, przetwory mleczne, kawa zboż. z mlekiem , bawarka, słaba herbata, herbata owocowa, ziołowa,

soki owocowe, warzywne, kompoty, napoje mleczno

-owocowe, niegazowane wody mineralne

alkoholowe, kakao, płynna czekolada, kawa,

prawdziwa, mocna herbata, wody i napoje gazowane

pieczywo

pszenne, żytnie, razowe, pieczywo półcukiernicze, suchary, biszkopty

-

dodatki do pieczywa

chudy twaróg, jajka, dżemy, marmolada, powidła, miód naturalny

w ograniczonej ilości : ser żółty

tłusty twaróg , ser topiony, sery dojrzewające, wszystkie rodzaje wędlin i konserw

tłuszcze

w ogranicz. ilości : masło, margaryny, oleje, oliwa z oliwek

smalec, słonina, łój, boczek

zupy i sosy

na wywarach warzywnych, podprawiane zawiesiną z mąki i wody lub mleka, mleczne, owocowe

sosy łagodne, warzywne, owocowe, mleczne

zagęszczane zawiesiną z mąki i wody lub mleka

tłuste, zawiesiste na wywarach mięsnych,

kostnych, grzybowych, zasmażane,

pikantne z warzyw kapustnych, strączkowych,

esencjonalne rosoły, buliony;

sosy ostre : chrzanowy, musztardowy,

cebulowy, śmietanowy, majonezowy

dodatki do zup

chleb, grzanki, kasze, ryż, makarony, lane ciasto,

ziemniaki, groszek ptysiowy

suche nasiona roślin strączkowych

mięso, drób, ryby

w ograniczonej ilości : gotowane chude mięso wołowe, wieprzowe, drobiowe , ryby

tłusta wołowina, wieprzowina, ryby, baranina,

dziczyzna, drób, flaki, mózg,

potrawy pieczone, smażone, wędzone, marynowane

potrawy półmięsne

i bezmięsne

budynie z mięsa gotowanego, kasz, makaronu, warzyw, risotto z mięsem ,warzywami, gołąbki, knedle leniwe pierogi, kluski / parze, kluski śląskie, pierogi z mięsem, owocami, warzywami, naleśniki, omlety

wszelkie potrawy smażone na tłuszczu : placki

ziemniaczane, bliny, kotlety, krokiety ;

bigos, łazanki z kapustą, fasolka po bretońsku

potrawy z jaj

jajka na miękko, twardo, omlety, jajecznica na parze

potrawy z jaj smażone

ziemniaki

gotowane, w całości, w postaci puree

pieczone, odsmażane, smażone z tłuszczem : frytki, krążki, placki, chipsy

warzywa

młode, soczyste : marchew, pietruszka, seler, buraki, dynia, pomidory, warzywa kapustne, kalafior, pory, brokuły, cebula, rzodkiewka , kalarepa ,ogórki ziel.,

sałata zielona, lodowa, chrzan      

rabarbar, szpinak, szczaw, groszek zielony,

fasolka szparagowa, wszystkie strączkowe

suche

potrawy z warzyw smażone, marynowane

owoce

dojrzałe, soczyste wszystkie owoce

owoce suszone : jabłka, śliwki, gruszki, rodzynki

-

desery

kisiele, budynie, galaretki owocowe, kompoty, musy, bezy, suflety, biszkopty, keksy, soki owocowe, koktajle mleczno-owocowe

tłuste ciasta, torty, desery z używkami, batony,

czekolada, lody, chałwa, słodycze zawierające

kakao, orzechy

przyprawy

łagodne : sok z cytryny, kwasek cytrynowy, zielona

pietruszka, zielony koperek, szczypiorek, melisa, majeranek, cynamon, wanilia

w ograniczonej ilości : ocet winny, sól, wegeta

ostre : ocet, pieprz, papryka , chili, curry, ziele

angielskie, liść laurowy, gałka muszkatołowa,

gorczyca, musztarda

Informacje kontaktowe

Szpital Śląski w Cieszynie

43-400 Cieszyn
ul. Bielska 4

tel. +48 33 854 92 00
fax. +48 33 852 12 24

Formularz kontaktowy

Uwaga! Ten serwis używa plików cookies.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem
Top